«شبكه‌هاي اجتماعي و مسئله تمايز»
(سعید کشاورزی، جامعه شناس)

شبكه‌هاي اجتماعي جديد، مبدّل به صحنة مسابقه‌اي شده‌اند كه در آن، انسان‌ها تلاش مي‌كنند تمايز خود را از ديگري نشان دهند. اگر چه به زبان بورديويي و با فرمول‌بندي لكاني، تمايل به نشان دادن تمايز عامل پويندگي انسان‌ است؛ اما بايد اذعان كرد امروز وضعيت به شدّت متناقضي بر شبكه‌هاي اجتماعي حاكم است: در حالي كه عده‌اي تلاش مي‌كنند با انتشار محتواهاي آن‌چناني، تمايز خود را از ديگري نشان دهند؛ دقيقاً در همان لحظه بيش از هر زمان ديگري در يك عنصر به هم شبيه شده‌اند: سطحي‌ بودن. به عبارت ديگر،‌ با انتشار مطالبي تلاش مي‌كنيم تا نشان دهيم متفاوت هستيم اما دقيقاً چيزي كه بسيار نامتمايز و همه‌گير شده، همين «نمايش» تمايز است. به صورت تاريخي، همواره با ميزاني از سطحي‌نگري مواجه بوده‌ايم اما آن چيزي كه امروز را از گذشته متفاوت مي‌سازد؛ نه سطحي بودن،‌ بلكه پرده‌برداي همه‌گير و جمعي از اين سطحي بودن در جهت نشان دادن تمايز است.

نكتة ديگر، منطق كسب رضايت ديگران است كه البته از گذشته در سطوح متفاوت بر حوزه رسانه حاكم بوده است. رسانه‌ها تلاش مي‌كنند تا به شكل‌هاي مختلف مخاطبان بيشتري جذب كنند،‌ پس عجيب نخواهد بود كه جاذبة كسب رضايت عامه در اين حوزه وجود داشته باشد. حال همين منطق به شبكه‌هاي اجتماعي نيز سرايت كرده و به شكل مهلكي انسان‌ها را به كسب رضايت و خوشآمد ديگران واداشته است. امروز، هر كسي خودآگاه و ناخودآگاه با جاذبة كسب رضايت خاطر ديگران، آن هم به شكل افزايش جمع جبري «لايك»‌ها و «كامنت‌ها» دست و پنجه نرم مي‌كند. اين موضوع،‌ انسان‌هايي را توليد كرده است كه در حين تلاش براي نشان دادن تمايز، بيش از هر زمان ديگري مطابق ميل ديگري عمل مي‌كنند. به زبان لكاني؛ در اكثر اين موارد ‌انسان‌ها به ابژة ميل ديگري مبدّل مي‌شوند. به بيان ديگر،‌ در حالي كه ظاهراً آزاديم، اما بيش از هر زمان ديگري زنجيرها ما را در بر گرفته‌اند؛ زنجيرهايي نامرئي كسب رضايت ديگران.

(اگر می‌پسندید، با دیگران به اشتراک بگذارید).
@politicalsocio